Muhterem Hocam, israf ve cömertlik arasındaki farkı anlatır mısınız?

Soru

Muhterem Hocam, israf ve cömertlik arasındaki farkı anlatır mısınız?

Cevap

Allahû Tealâ bu konuda bir âyet söylüyor. Furkân suresinin 67. âyeti: “Onlar infâk ettikleri zaman israf etmezler ve kısmazlar.”

25/FURKÂN-67: Vellezîne izâ enfekû lem yusrifû ve lem yakturû ve kâne beyne zâlike kavâmâ(kavâmen).

Ve onlar, infâk ettikleri zaman israf etmezler ve kısmazlar (cimrilik etmezler). Ve bu ikisi arasında orta bir yol tutarlar.

Yani infâkta ifrat ve tefrit olmaz. İfrat israf etmektir. Tefrit ise cimrilik etmemektir. Bir ucunda cimrilik etmemek vardır. Kimdir cimrilik yapmayanlar? Zekâtını verenlerdir.

Allah size kâinatı vermiş ve diyor ki: “Bu verdiğim kâinatta havayı soluyorsun, suyu içiyorsun. Hepsi benden sana verilmiştir. Burada beni düşün. Ben senden ne istiyorum? Ürününden, yetiştirdiklerinden %2,5’unu hak sahiplerine, Bana değil yine ihtiyaç sahibi kullarıma vermeni istiyorum. Bu Benim sana emrimdir.”

Sen bunda cimrilik edersen ne yapmış olursun? Bu kâinatın sahibini inkâr etmiş olursun. 'İşte böyle olma.' diyor. Yani cimri olma ve israf da etme.

Meselâ bir kişi 50.000 TL kazanıyor diyelim. Ailesiyle refah içinde yaşayabilmesi için 40.000 TL yeterli olsun. 10.000 TL fazlalık var. Eğer bunu Allah için kullanmazsa, başkasına vermezse israf olur mu? Olacak mutlaka. Çünkü yoldan geçerken şeytan devreye girip âfetlere tesir etmek suretiyle “Senin çok güzel bir motosiklete ihtiyacın var.” diyebilir. Alırsın onunla başka birisine çarparsın vs. vs. Bu nedir? Bu aslında ihtiyaçtan fazlasını harcamaktır. Yani israf yapmaktır.

İsraf olmasını istemiyorsan ifrat ve tefritten kaçınmak lâzım infâk sebebiyle. Ve tefrit, cimrilik etmemek, israf, haddinden fazla harcamamak. Meselâ kapitalizm aslında neyin üzerine kurulmuştur? İsraf üzerine. Komünizm neyin üzerine kurulmuştur? Farklı bir uç üzerine. Ama İslâm bütün kâinatı kapsayan bir ölçü üzerine dizayn edilmiştir. İslâm’ın temel hükmü ekonomik açıdan, ‘Çalışan insan, işleyen sermaye’dir. İslâm ne sermayeye düşmandır, ne emeğe düşmandır. İkisini birbirine birleştirendir.

Sermayenin emeğe ihtiyacı var mı? Var. Ama emeğin de sermayeye ihtiyacı var mı? Var. Allah ikisini birbirine ihtiyaç sahibi kılmıştır.

Kuraklığın yağmura ihtiyacı var mı? Var. Suyun kuraklığa ihtiyacı var mı? Var. Allahû Tealâ ikisini de birleştiriyor. Hepimizi birbirimize ihtiyaç sahibi kılmış. Ve bu Allah’ın emrettiği ölçü içerisinde.

Meselâ kuraklık var, yağmur gelmediği takdirde bu bir yoksulluk mudur? Evet. Ama haddinden fazla yağmur gelirse seller olur. Bu da aşırı bir durumdur. Hiç kimse bundan memnun olmaz.

Demek ki herşey Allah Katında bir ölçü üzerindedir ve bizim de hayatımızı o ölçüye göre sürdürmemiz gerekir. Allah razı olsun.