Muhterem Hocam, Kur’ân-ı Kerîm’e göre ilim sahipleri kimlerdir?

Soru

Muhterem Hocam, Kur’ân-ı Kerîm’e göre ilim sahipleri kimlerdir?

Cevap

Sevgili kardeşlerim, Zumer Suresi'nin 9. âyet-i kerimesinde Allahû Tealâ:

39/ZUMER-9 Em men huve kânitun ânâel leyli sâciden ve kâimen yahzerul âhırete ve yercû rahmete rabbih(rabbihî), kul hel yestevîllezîne ya’lemûne vellezîne lâ ya’lemûn(ya’lemûne), innemâ yetezekkeru ulûl elbâb(elbâbi).

Gece boyunca secde ederek ve kıyamda (ayakta) durarak kanitin olan, ahiretten çekinen (korkan) ve Rabbinin rahmetini dileyen mi? De ki: "(Hiç) bilenle bilmeyen bir olur mu? Ancak ulûl’elbab (daimî zikir sahipleri) tezekkür eder."

“Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” buyuruyor. Öyleyse bilenlerin, Allahû Tealâ’nın ilim sahipleri dediği kişiler bilenler oluyor. En alt seviyede daimî zikrin sahipleridir.

Nebîler Sultanı Peygamber Efendimiz (S.A.V) şöyle buyuruyor:

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Beyhaki, Şuabu’l-İman, 3/282.

"(Evvela) susmayı öğrenin,

sonra hilmi öğrenin,

sonra ilim öğrenin,

sonra o ilimle amel etmeyi öğrenin,

sonra da (o ilmi) yayın."

“Size susmayı, size hilmi, size ilim öğrenmeyi, size ilimle amel etmeyi ve ilmi yaymayı söylüyorum.” diyor. “Evvela susmayı öğrenin.” diyor Allahû Teâlâ. "Sonra hilmi öğrenin, sonra ilim öğrenin, sonra ilimle amel etmeyi öğrenin, sonra da o ilmi yaymayı öğrenin."

Öyleyse ilk etapta davranış biçimleri açısından bizim neye sahip olmamızı istiyor Allah Resûlü? “Susmayı öğrenin.” diyor. "Sonra hilmi öğrenin, ondan sonra da ilim öğrenin." Başlangıç noktasında herkes cehalet içerisinde. O cehaletten kurtulmak ilim öğrenmekle mümkündür.

Allah Resûlü (S.A.V) Efendimiz: “Cehaletten kurtulmanın yolu ehl-i zikre sormaktır.” diyor.

Hadîs-i şerifte belirtilen bu hakikat Kur’ân âyetleriyle de destekleniyor. Kur’ân âyetinde Allah ne diyor? Enbiyâ 7’de:

21/ENBİYÂ-7 Ve mâ erselnâ kableke illâ ricâlen nûhî ileyhim fes’elû ehlez zikri in kuntum lâ ta’lemûn(ta’lemûne).

Ve senden önce, vahyettiğimiz rical (erkekler)den başkasını göndermedik. Eğer bilmiyorsanız, zikir ehline (daimî zikrin sahiplerine) sorun.

“Bilmiyorsanız zikir ehline sorun.”

Öyleyse bilenler, onlar zikir ehli olan ulûl’elbab, ihlâs ve salâh sahibi kişilerdir. Bilmediklerimizi onlara sorup cehaletten ancak o şekilde kurtulabiliriz. Öte yandan 7 safha varisleri, onlar da bize ilmi öğretebilirler.

Allahû Tealâ’nın bilenler sınıfında kaydettiği ulûl’elbab, onlar 4 vasıf ve 3 tane sonuç şartının sahibidirler. Ve ilim; ilm'el yakîn, ayn'el yakîn ve hakk'ul yakîn gibi 3 kategoride toplanabilir. Kendilerine ilim verilenler birinci grubu teşkil ediyor ama ilmin sahipleri ikinci grup olarak karşımıza çıkıyor.

Kimdir ilmin sahipleri? İlmin sahipleri Allah’ın Zatı'na şahit olanlar olarak karşımıza çıkıyor. Hangi âyet-i kerime Allah bunu söylüyor? ÂLİ İMRÂN suresinin 18. âyet-i kerimesi:

3/ÂLİ İMRÂN-18 Şehidallâhu ennehû lâ ilâhe illâ huve, vel melâiketu ve ulûl ilmi kâimen bil kıst(kıstı), lâ ilâhe illâ huvel azîzul hakîm(hakîmu).

Allah, şehâdet (şahitlik) etti: Muhakkak ki O'ndan başka ilâh yoktur. Melekler ve ilim sahipleri de adaletle kâim oldular (şahit oldular) ki, O'ndan başka ilâh yoktur, (O) Azîz'dir, Hakîm'dir.

"Allah şehadet etti; muhakkak ki O’ndan başka ilâh yoktur. Melekler ve ilim sahipleri de adaletle kaim oldular." Evet, melekler de ve ilim sahipleri de adaletle kaim oldular. Şahit oldular ki O’ndan başka ilâh yoktur.

Öyleyse sevgili kardeşlerim, ilim sahipleri Allah’ın Zatı'na şahit olanlardır. İkinci grup teşkil ediyor: Birisi ilmin sahipleri, ikincisi irfanın sahipleri. İlim sahipleri, sahip oldukları ilimle ancak fizik standartlarda amel edebilenlerdir. İrfan sahipleri ise sahip oldukları irfanla ilmin ötesinde de amel edebilenlerdir. İlmin sahipleri de irşada ulaşanlar ve irşad etmeye yetkili kılınanlar olarak gene kendi arasında ikiye ayrılıyor.

Her ikisi de ilim sahibidir ama birisi Allah tarafından irşada memur ve mezun kılınmış, öbürü sahip olduğu ilmi insanlarla paylaşıyor, onlara öğretiyor.