Muhtrerem Hocam, insanlar kendi mantık dizaynları içerisinde kendi fikirlerini öne sürerler. Bu durumu zan kavramıyla nasıl düşünebiliriz? Kendi fikirlerimizin doğruluğunu nasıl ve

Soru

Muhtrerem Hocam, insanlar kendi mantık dizaynları içerisinde kendi fikirlerini öne sürerler. Bu durumu zan kavramıyla nasıl düşünebiliriz? Kendi fikirlerimizin doğruluğunu nasıl ve ne şekilde öğrenebiliriz?

Cevap

Şimdi sevgili kardeşlerim, nefsimizin 19 afetinden bir tanesi zan. Ruhumuzun 19 hasletinden birisi hakikat. Hakikatin sahibi olmak istiyorsak ruhun talebine uymamız lâzım. Ruh dünyayı değil, cenneti değil, Allah’ı istiyor.

Onun için Aziz Mahmud Hüdai Hz. “Ehli dünya dünyada, ehli ukbâ ukbâda, her birisi bir sevdada, bana Allah’ım gerek.” İşte ehli dünya dünya zevkleri, ehli ukbâ cenneti. Ama her birisi bir sevdada, bana Allah’ım gerek." İşte biz ruhumuzun talebine uyarsak zannımızdan kurtulabiliriz.

Nitekim Allahû Tealâ zandan kurtulmamız için katından resûller vazifeli kılıyor. Ve Allahû Tealâ resûllerini onlara itaat etmemiz diye gönderiyor. Nitekim Resûlullah (S.A.V)’e veya sahâbeye sual sorduklarında bunların cevabı neydi? "Ben bilmem. Allah ve resûlü bilir." Resûl Allah’ın tasarrufunda ve Allah’ın sözünü söylüyor.

Şimdi bizim söylediğimizin de Kur’ân-ı Kerim’le örtüşmesi hakikati ifade ediyor. Ama Kur’ân-ı Kerim’den sapıyorsa, Kur’ân’ın söyledikleriyle hilafına, yani Kur’ân-ı Kerim’e uymuyorsa o bir zandır.

Allahû Tealâ, zandan sakının. Allah Resûlü (S.A.V) buyuruyor: Zan sözlerin en yalanıdır.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Buhâri, Vesâyâ 8, Nikâh 45, Ferâiz 2, Edeb 57, 58; Müslim, Birr 28. Ayrıca bk. Tirmizî, Birr 56.

Ebu Hureyre'den nakledilen bir Hadis:

“Zandan sakının. Zira zan sözlerin en yalanıdır.”

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Kütüb-i Sitte, İlim Bölümü, Ravi. Ukbe İbnu Amir, Hadis: 4112

"Zancılardan önce ilim öğrenin."

Hz. Ömer (R.A.)

"Beni en çok şaşırtan şey, Bir kimsenin Allah’ı bilip O’na isyan etmesi. Şeytan’ı bilip ona itaat etmesi. Ve Dünyayı bilip ona meyletmesidir."

Kimdir bu Allah’ı bilip isyan eden? Kendileri Allah’a ulaşmayı dilemeyen, başkasının dilemesine mâni olan. "Şaşarım o insana ki şeytanı biliyor, itaat ediyor." Kimdir bu? Allah’a ulaşmayı dilemeyen ve şeytana itaat eden. "Şaşarım o insana ki dünyayı biliyor, ona meylediyor." Onlar da aynı şekilde.

İşte "kitapsız bilgin olanın"; Kur’ân-ı Kerim’e dayanmadan kişiler faydasız ilmin sahibi. "Zikirsiz zengin olanın"; zikir yapmadan dünyevî mallara sahip oluyor. "Sermayesi din olanın"; rehberi şeytandan, dini ve âyetleri insanlar satıyorlar.

Veya şöyle söylenebilir: "Kitapsız bilgin olanın, sermayesi din olanın, zikirsiz zengin olanın rehberi şeytan." Allah razı olsun.