Muhterem Hocam, nefsin tezkiye kademeleri nelerdir? Açıklar mısınız?
Soru
Muhterem Hocam, nefsin tezkiye kademeleri nelerdir? Açıklar mısınız?
Cevap
Sevgili kardeşlerim, Kur’ân-ı Kerîm’de âyetlerle bize Allahû Tealâ’nın açıkladığı 7 kademede nefs tezkiyesi söz konusudur:
NEFS TEZKİYESİNİN 7 KADEMESİ
1. NEFS-İ EMMÂRE: 15 BİN ZİKİR - %7 NUR - 1’e 100 derecat
YÛSUF–53: Ve ben, nefsimi ıbrâ edemem (temize çıkaramam). Muhakkak ki nefs, mutlaka sui olanı emreder. Rabbimin Rahîm esmasıyla tecelli ettiği (nefsler) hariç...
2. NEFS-İ LEVVAME: 17 BİN ZİKİR - %14 NUR - 1’e 200 derecat
KIYÂME–2: Ve hayır, levvame (kınayan) nefse yemin ederim.
3. NEFS-İ MÜLHİME: 19 BİN ZİKİR - %21 NUR - 1’e 300 derecat
ŞEMS–8: Sonra ona (nefse) fücûrunu ve takvâsını ilham etti.
4. NEFS-İ MUTMAİNNE: 21 BİN ZİKİR - %28 NUR - 1’e 400 derecat
FECR–27: Ey mutmain olan nefs!
5. NEFS-İ RÂDİYE: 23 BİN ZİKİR - %35 NUR - 1’e 500 derecat
FECR–28: Rabbine dön (Allah’tan) razı olarak ve Allah’ın rızasını kazanmış olarak!
6. NEFS-İ MARDİYE: 25 BİN ZİKİR - %42 NUR - 1’e 600 derecat
FECR–28: Rabbine dön (Allah’tan) razı olarak ve Allah’ın rızasını kazanmış olarak!
7. NEFS-İ TEZKİYE: 33 BİN ZİKİR - %49 NUR - 1’e 700 derecat
FÂTIR–18: ......Ve kim tezkiye olursa (nefsini tezkiye ederse), o takdirde bunu sadece kendi nefsi için yapar. Ve dönüş (varış) Allah’adır (Nefs tezkiyesi ile ruh Allah’a döner, ulaşır).
Nefs-i Emmare, Yûsuf Suresi'nin 53. âyet-i kerimesinde Allahû Tealâ bizlere açıklıyor: “Ben nefsimi ibra edemem. Çünkü nefs şiddetle kötülüğü emreder.”
12/YÛSUF-53: Ve mâ uberriu nefsî, innen nefse le emmâretun bis sûı illâ mâ rahime rabbî, inne rabbî gafûrun rahîm(rahîmun).
Ve ben, nefsimi ibra edemem (temize çıkaramam). Muhakkak ki nefs, mutlaka sui olanı (şerri, kötülüğü) emreder. Rabbimin Rahîm esmasıyla tecelli ettiği (nefsler) hariç. Muhakkak ki Rabbim, mağfiret edendir (günahları sevaba çevirendir). Rahîm'dir (rahmet nurunu gönderen ve merhamet edendir).
Bu âyet aynı zamanda bize şunu da ispat ediyor: Hayır Allah’tan, şerr bizim nefsimizdendir. "Ben nefsimi ibra edemem, temize çıkaramam. Çünkü nefs şiddetle şerri emrediyor.” Öyleyse şerr Allah’tan değil, nefsimizdendir. Ama ne zaman mürşidimize tâbi olursak, nefs tezkiyesine başlıyoruz. Ve 15.000 zikirle, nefsimizin manevî kalbindeki îmân kelimesinin etrafına biriken %7 fazl miktarı, Nefs-i Emmare’yi geçmemizi sağlıyor. Buradaki bize verilen derecat da 1’e 100’dür.
İkinci kademede Nefs-i Levvame’dir. Nefs-i Levvame, Kıyâme 2’de açıklanıyor.
75/KIYÂME-2: Ve lâ uksimu bin nefsil levvâmeh(levvâmeti).
Ve hayır, levvâme (kınayan) nefse yemin ederim.
O kadar önemli bir kademe ki Allahû Tealâ yemin ediyor. Neden öyle? Çünkü kişi bütün kötülüklerin nefsinin kendisine yaptırdığının farkında ama baş da edemiyor. Kalbinde %98 karanlık vardır. %2 rahmetten, %7 de fazl toplam %9 nur var, ancak hâlâ %91 karanlık söz konusudur. Bu karanlıklardan kaynaklanan bütün kötülüklerin, kişinin kendi nefsinden kaynaklandığını kişi fark ediyor. %91. Bu sebeple nefsiyle baş edemiyor. Burada akıl, yaptığı kötülükler sebebiyle tövbe ediyor, bir daha işlemeyeceğine ama nefs de, muhtevasındaki %91 karanlık sebebiyle devamlı bu tövbeyi bozuyor.
İşte buna Nefs-i Levvame denir. Kişinin Nefs-i Levvame'den kurtulabilmesi için zikrini 2.000 artırarak 17.000 zikre ulaşması lâzım. Bu 17.000 zikirle nefsin manevî kalbindeki fazl miktarı %14’e ulaşıyor. %84 karanlıktır. Çünkü zikirle nurlar artıyor.
Üçüncü kademe Nefs-i Mülhime’dir. 19.000 zikir, %21 nur ve derecat artımı 1’e 300 olur. Şems Suresi'nin 8. âyet-i kerimesinde geçiyor.
91/ŞEMS-8: Fe elhemehâ fucûrehâ ve takvâhâ.
Sonra ona (nefse) fücurunu ve takvasını ilham etti
Nefs zaten karanlıklardan şeytanın füccurunu (ilhamını) alıyor. Ama bu noktada kişinin kalbinde biriken nur miktarı %23’e ulaşınca artık bu kişi Allahû Tealâ’dan da takva ilhamlarını alıyor.
Nefs-i Mutmainne, kişinin kalbindeki nur miktarı %30’a ulaşıyor ve Allahû Tealâ o nefse hitap ediyor: "Ey mutmain olan nefs, sen şimdi zikrini artır. 23.000 zikirle kalbindeki nur miktarı %35’e, ardından da 25.000 zikirle %42’ye ulaş ve böylece nefsini 7 kademede tezkiye etmelisin."
Tezkiye, 33.000 zikirle %49 nur, 1'e 700 derece artımıyla olur. Bu, nefsin tezkiye edilmesi kademesidir. Fâtır Suresi'nin 18. âyet-i kerimesinde geçer.
Toplu olarak sayacak olursak:
Nefs-i Emmare — Yûsuf 53
Nefs-i Levvame — Kıyâme 2
Nefs-i Mülhime — Şems 8
Nefs-i Mutmainne — Fecr 27
Nefs-i Râdiye — Fecr 28
Nefs-i Mardiye — Fecr 28
Nefs-i Tezkiye — Fâtır 18
Tezkiye, dinin temelidir. Allah razı olsun.