Muhterem Hocam, bir dîn adamı televizyonda “Hayır da şer de Allah’tandır” dedi. Îmânın şartlarında da hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna îmân etmek söz konusu diye ifade ediliyor.

Soru

Muhterem Hocam, bir dîn adamı televizyonda “Hayır da şer de Allah’tandır” dedi. Îmânın şartlarında da hayır ve şerrin Allah’tan olduğuna îmân etmek söz konusu diye ifade ediliyor. Ancak bunu anlatan din adamlarının konuyu bir ayet ya da hadîs vermeden anlatmaları dikkatimizi çekti. Acaba bu konuda bizleri Kur’ân çerçevesinde aydınlatabilir misiniz?

Cevap

Çok güzel, Allah razı olsun. Yani insanların söylediklerinin yanında acaba Allah ne diyor Kur’ân’da? Evet, şimdi Kur’ân-ı Kerim’e baktığımız zaman özellikle hayrın Allah’tan, şerrin nefsimizden olduğunu buyuruyor.

HAYR ALLAH’TAN ŞERR NEFSİMİZDENDİR

1. NİSA-78: … Eğer onlara bir iyilik isabet ederse: “Bu Allah’tandır.” derler. Ve eğer onlara bir kötülük isabet ederse: “Bu sendendir.” derler. De ki: “Hepsi Allah’ın katındandır.” …

NİSA-79: Sana iyilikten ne isabet ederse, işte o Allah’tandır. Ve sana kötülükten ne isabet ederse, o taktirde o, kendi nefsindendir....

2. A’RAF-23: İkisi şöyle dedi: “Rabbimiz, biz nefslerimize zulmettik. Şayet Sen bize mağfiret ve rahmet etmezsen, biz mutlaka hüsrana uğrayanlardan oluruz.”

3. ENFAL-51: İşte bu, ellerinizle takdim ettiklerinizin (kendi yaptıklarınızın) sebebiyledir. Muhakkak ki Allah, kullara zulmedici değildir.

YÛNUS-44: Muhakkak ki Allah, insanlara (hiç)bir şeyle zulmetmez. Lâkin insanlar kendi nefslerine zulmederler.

4. HÛD-101: Ve Biz, onlara zulmetmedik. Ve lâkin onlar, kendilerine zulmettiler. Rabbinin emri geldiği zaman Allah’tan başka dua ettikleri ilahlar, onlara bir fayda sağlamadı…

5. YÛSUF-53: Ve ben, nefsimi ibra edemem. Muhakkak ki nefs, mutlaka sui olanı (şerri, kötülüğü) emreder. Rabbinin Rahîm esmasıyla tecelli ettiği (nefsler) hariç. Muhakkak ki Rabbim, mağfiret edendir.

Rahîm’dir.

6. ENBİYA-87: … Sonra karanlıklar içinde (şöyle) nida etti: “Senden başka ilâh yoktur. Sen Sübhan’sın.

Muhakkak ki ben, zalimlerden oldum.”

7. KASAS-16: “Rabbim, ben nefsime zulmettim, artık beni mağfiret et.” dedi. Böylece onu mağfiret etti. Muhakkak ki O; Gafur’dur (mağfiret eden), Rahîm’dir (Rahîm esmasıyla tecelli eden).

HADİSİ ŞERİF: “Sizden kim bir hayırla karşılaşırsa Allah’a hamd etsin. Kim de hayır değil de başka bir şey bulursa, kendinden başka bir şeyi levmetmesin (kınamasın, başına geleni kendinden bilsin).” (Kütübü Sitte 5363)

HADİSİ ŞERİF: “Artık kim bir hayır bulursa Allah’a hamd etsin. Kim de hayırdan başka bir şey bulursa nefsinden başka kimseyi ayıplamasın.” (Müslim Birr 55.)

7 tane âyet-i kerimede şerr bizim nefsimizdendir, hayır Allah’tandır.

İşte ilk insan olan Âdem babamız, Allahû Tealâ: “Rabbimiz, biz nefsimize zulmettik.” (A’râf 23) Zulüm, derecat kaybettirici herşeydir ve nefsimizden kaynaklandığını buyuruyor

Nisâ 79: “(Seyyiat derecat kaybettirici herşey) Sana iyilikten ne isabet ederse Allah’tandır; ama sana kötülükten ne isabet ederse o da kendi nefsindendir.”

Yûnus 44: “Allah insanlara asla zulmetmez, lâkin insanlar kendi nefslerine zulmederler.” (Zulüm yine derecat kaybettirici herşey.)

Ve Allahû Tealâ: “Biz onlara zulmetmedik, lâkin onlar kendilerine zulmettiler.” (Hûd 101)

“Ben nefsimi ibra edemem, çünkü nefs şiddetle kötülüğü emreder.” (Yûsuf 53)

“Muhakkak ki ben zalimlerden oldum.” (Enbiyâ 87)

“Ben nefsime zulmettim” (Kasas 16)

Öyleyse sevgili kardeşlerim, bu 7 âyet-i kerimede de şerrin nefsimizden olduğu, hayrın da Allah’tan olduğu zikrediliyor.

Bir başka açıdan iki iradenin yer aldığı her yerde o olay kaderdir. Ve kader sebebiyle hiçbirimizin derecat kaybetmesi mümkün değil. Eğer bir tarafta bizim irademiz varsa öbür tarafta Allah'ın iradesi söz konusuysa o zaman Allah'ın iradesinin üzerimizde vücuda getirdiği herşey bizim için kaderdir. Kader sebebiyle de hiç kimsenin derecat kaybetmesi mümkün değil. Kaderde ya bir faydaya ulaşıyoruz ya bir hayra ama kader sebebiyle derecat kaybetmek mümkün değil.

Öyleyse hem bu 7 âyet-i kerimenin sonucu hem de Allahû Tealâ'nın bizim için kaderi vücuda getirmesi hasebiyle hiçbir zaman şerrin Allah'tan olması mümkün değildir. Âyetler net olarak bize bunu söylüyor.

Şimdi gelelim hadîse Allahû Tealâ: “Sizden kim bir hayırla karşılaşırsa Allah'a hamd etsin, kim de hayır değil de başka bir şey bulursa kendinden başka bir şeyi levm etmesin yani bir şerrle karşılaşırsa kınamasın. Başına geleni kendinden bilsin. Yine kim bir hayırda bulursa hamd etsin Allah'a. Kim de hayırdan başka bir şey bulursa nefsinden başka kimseyi ayıplamayın yani. Hadîsler de hayır Allah'tandır şerr nefsimizdendir diyor, âyetler de hayır Allah'tandır şerr nefsimizdendir diyor. Allah razı olsun.