Muhterem Hocam, yabancı bir yazar “Müslümanlıktan daha kıymetli olan hanif dinidir. Hanif dinine uymak gerekir.” diyor. Hanif ne demektir açıklar mısınız? Hanif dini ile ilgili Kur

Soru

Muhterem Hocam, yabancı bir yazar “Müslümanlıktan daha kıymetli olan hanif dinidir. Hanif dinine uymak gerekir.” diyor. Hanif ne demektir açıklar mısınız? Hanif dini ile ilgili Kur'ân'da âyetler var mıdır, açıklayabilir misiniz?

Cevap

Elbette. Sevgili kardeşlerim Allahû Tealâ, Hz. Musa (A.S)'a Tevrat'ı indiriyor ve indirdiği Tevrat'ta 7 safha ve 4 teslimi yaşamayı emrediyor. Hz. Musa'ya tâbî olanlar 7 safha ve 4 teslimi yaşayarak rabbâniyyûn olmuşlar. Hz. Musa (A.S) ve ona tâbî olanlar rabbâniyyûn. Kur'ân-ı Kerim'de Arâf 159’da şöyle geçiyor:

7/ARÂF-159 Ve min kavmi mûsâ ummetun yehdûne bil hakkı ve bihî ya’dilûn(ya’dilûne).

Ve Musa (A.S)’ın kavminden bir ümmet vardır. Hakk’a hidayet ederler (hidayete ulaştırırlar). Ve onunla (hak ile) adaletle hükmederler.

"Hz. Musa'nın kavminden bir ümmet vardı, mürşitler topluluğu. Hakk'a hidayet ederler, ulaştırırlar. Bunlar Hakk'a hidayet eden, ulaştıranlar, bunlar hidayete erdirenlerdir ve onunla hak ile, adaletle hükmederler."

Hz. İsa (A.S)'a indirilen İncil; onlar da 7 safha 4 teslimi farz kılıyor. Ve Hz. İsa'ya tâbî olanlar, havariler; 7 safha ve 4 teslimi yaşayarak, onlar havari olmuşlar. İncil âyetleriyle Hz. İsa'ya tâbî olan havarinin yaşadığı 7 safha:

İNCİL ÂYETLERİ İLE HZ. İSA’YA TÂBÎ OLAN HAVARİNİN YAŞADIĞI 7 SAFHA

VAHDET

1. Allah’a Ulaşmayı Dilemek

2. SELANİKLİLER 2:14

Devrin İmamı İsa Mesih’in yüceliğine kavuşmanız için, bildirdiğimiz Müjde’yle sizi bu kurtuluşa çağırdı.

İBRANİLER 4:6

Demek ki, bazılarının huzur diyarına gireceği kesindir. Daha önce iyi haberi almış olanlar söz dinlemedikleri için o diyara giremediler.

TEVHİD

2. Mürşide Tabi Olmak

FİLİPİLİLER 1:19

Çünkü dualarınızla ve İsa Mesih’in Ruhu yardımıyla bunun bana kurtuluş getireceğini biliyorum.

1. KORİNTLİLER 15:57

Devrin İmamı İsa Mesih aracılığıyla bizi zafere ulaştıran Allah’a şükürler olsun!

TESLİM

3. Ruhun Allah’a Teslimi

ROMALILAR 5:2

İçinde bulunduğumuz bu lütfa Mesih aracılığıyla, imanla kavuştuk ve Allah’ın yüceliğine erişmek umuduyla mutluyuz ve neşeliyiz.

İBRANİLER 4:6

Demek ki, bazılarının huzur diyarına gireceği kesindir. Daha önce iyi haberi almış olanlar söz dinlemedikleri için o diyara giremediler.

4. Fizik Vücudun Allah’a Teslimi

LUKA 1:6

Her ikisi de Allah’ın gözünde doğru kişilerdi, Rab’bin bütün buyruk ve kurallarına eksiksizce uyarlardı.

ELÇİLERİN İŞLERİ 20:24

Canımı hiç önemsemiyorum, ona değer vermiyorum. Yeter ki yarışı bitireyim ve Rab İsa’dan aldığım görevi, Allah’ın lütfunu bildiren Müjde’ye tanıklık etme görevini tamamlayayım.

5. Nefsin Allah’a Teslimi

1. KORİNTLİLER 4:12

Kendi ellerimizle çalışıp emek veriyoruz. Bize sövenlere iyilik diliyoruz, zulmedilince sabrediyoruz.

1. KORİNTLİLER 6:11

Bazılarınız böyleydiniz; ama yıkandınız, kalbiniz arındırılarak kutsal kılındınız, Devrin İmamı İsa Mesih adıyla ve Allahımız’ın Ruhu aracılığıyla aklandınız.

6. İrşada ulaşmak

ELÇİLERİN İŞLERİ 24:18

Beni tapınakta adaklar sunarken buldukları zaman arınmış durumdaydım. Ne bir kalabalık ne de karışıklık vardı.....

YUHANNA 3:34

Çünkü Allah’ın gönderdiği kişi Allah’ın sözlerini söyler. Çünkü Allah’ın gönderdiği kişi Ruh’u ölçüsüz dağıtır.

7. İradeyi Allah’a Teslim Etmek

YUHANNA 5:30

“Ben kendiliğimden hiçbir şey yapamam. İşittiğim gibi yargılarım ve benim yargım adildir. Çünkü amacım kendi istediğimi değil, beni gönderenin istediğini yapmaktır.”

ROMALILAR 11:5

Aynı şekilde, şimdiki dönemde de Allah’ın lütfuyla seçilmiş küçük bir topluluk vardır.

Yine İncil âyetleriyle Allah’a ulaşmayı dilemek, İncil âyetleriyle mürşide tâbî olmak, İncil âyetleriyle ruhun Allah'a teslimi, İncil âyetleriyle fizik vücudun Allah'a teslimi, İncil âyetleriyle nefsin Allah'a teslimi, İncil âyetleriyle irşad ve iradenin Allah'a teslimi.

Önceki, Tevrat âyetleriyle Hz. Musa'ya tâbî olan rabbâniyyûn'un yaşadığı 7 safhaya baktığımız zaman:

TEVRAT ÂYETLERİ İLE HZ. MUSA’YA TÂBÎ OLAN RABBÂNIYYÛNUN YAŞADIĞI 7 SAFHA

VAHDET

1. Allah’a Ulaşmayı Dilemek

2. TARİHLER 19:3,4

Ancak bazı iyi yönlerin de var. Ülkeden Tanrıça Aşera’yı simgeleyen sütunları kaldırıp attın ve yürekten Allah’a yönelmeye karar verdin. Yehoşafat Yeruşalim’de yaşadı. Beer-Şeva’dan Efrayim dağlık bölgesine kadar yine halkın arasında dolaşarak onları atalarının Allah’ı RAB’be döndürdü.

TEVHİD

2. Mürşide Tâbî Olmak

2. TARİHLER 15:14,15

Yüksek sesle bağırarak, borazan ve boru çalarak RAB’bin önünde ant içtiler. Yahudalılar bütün yürekleriyle içtikleri ant için sevindiler. RAB’bi istekle arayıp buldular. O da onları her yandan esenlikle kuşattı.

2. TARİHLER 30:12

Birlik ruhu vermek için Allah’ın eli Yahuda’nın üzerindeydi. Öyle ki, Allah kral ve önderlerin RAB’bin sözü uyarınca verdikleri buyruğa halkın uymasını sağladı.

TESLİM

3. Ruhun Allah’a

2. KRALLAR 20:5

Geri dön ve halkımı yöneten Hizkiya’ya şunu söyle: ‘Atan Davut’un Allah’ı RAB diyor ki: Duanı işittim, gözyaşlarını gördüm, seni sağlığına kavuşturacağım. Üç gün içinde RAB’bin Tapınağı’na çıkacaksın.’

4. Fizik Vücudun Allah’a Teslimi

YEŞU 24:24

Halk, “Allahımız RAB’be kulluk edip O’nun sözünü dinleyeceğiz” diye karşılık verdi.

1. KRALLAR 19:10

İlyas, “Herşeye Egemen RAB Allah’a büyük bir istekle kulluk ettim” diye karşılık verdi,”...

5. Nefsin Allah’a Teslimi

1. KRALLAR 3:6

Süleyman, “Kulun babam Davut’a büyük iyilikler yaptın” diye karşılık verdi, “O sana bağlı, doğru, bütün yüreğiyle dürüst biri olarak yolunda yürüdü...”

1. KRALLAR 5:4

Oysa şimdi Allah’ım RAB her yönden bana rahatlık verdi. Ne bir düşmanım var, ne de kötü bir olay.

6. İrşada Ulaşmak

2. TARİHLER 31:21

Allah’ın Tapınağı’nda üstlendiği görevi bütün yüreğiyle yerine getirdi; Kutsal Yasa’ya, buyruklara uydu; Allah’ına yöneldi. Bu sayede başarılı oldu.

HEZEKİEL 1:3

...RAB Buzi oğlu Kâhin Hezekiel’e seslendi. RAB’bin eli orada onun üzerindeydi.

7. İradeyi Allah’a Teslim Etmek

MİKA 3:8

Ama Yakupoğulları’na isyanlarını, İsrail halkına günahlarını bildirmek için Ben RAB’bin Ruhu’yla, güçle, adalet ve cesaretle donatıldım.

MİKA 4:5

Bütün halklar ilahlarının izinden gitse bile, biz sonsuza dek Allah’ımız RAB’bin izinden gideceğiz.

Yine Tevrat âyetleriyle Allah'a ulaşmayı dilemek, Tevrat âyetleriyle mürşide tâbî olmak, Tevrat âyetleriyle ruhun Allah'a teslimi, Tevrat âyetleriyle fizik vücudun Allah'a teslimi, Tevrat âyetleriyle nefsin Allah'a teslimi, irşada ulaşmak Tevrat âyetleriyle ve iradenin Allah'a teslimi.

Gelelim Kur'ân-ı Kerim'e. Kur'ân-ı Kerim'de de sahâbe Resûlullah'a tâbî olarak 7 safha ve 4 teslimi yaşamış:

KUR’ÂN-I KERÎM ÂYETLERİ İLE HZ. MUHAMMED (S.A.V) TÂBî OLAN SAHÂBENİN YAŞADIĞI 7 SAFHA

VAHDET

1. Allah’a Ulaşmayı Dilemek

ZUMER-17

Ve onlar ki; taguta (insan ve cin şeytanlara) kul olmaktan içtinap ettiler (kaçındılar, kendilerini kurtardılar). Çünkü Allah’a yöneldiler (Allah’a ulaşmayı dilediler). Onlara müjdeler vardır. Öyleyse kullarımı müjdele!

TEVHİD

2. Mürşide Tâbî Olmak

FETİH-10

Muhakkak ki onlar, sana tâbî oldukları zaman Allah’a tâbî olurlar. Onların ellerinin üzerinde (Allah senin bütün vücudunda tecelli ettiği için ellerinde de tecelli etmiş olduğundan) Allah’ın eli vardır...

TESLİM

3. Ruhun Allah’a Teslimi

RAD-21

Ve onlar Allah’ın (ölümden evvel), Allah’a ulaştırılmasını emrettiği şeyi (ruhlarını), O’na (Allah’a) ulaştırırlar. Ve Rab’lerine karşı huşû duyarlar ve kötü hesaptan (cehenneme girmekten) korkarlar.

4. Fizik Vücudun Allah’a Teslimi

ÂLİ İMRÂN-20

Bundan sonra eğer seninle tartışırlarsa o zaman onlara de ki: “Ben ve bana tâbî olanlar vechimizi (fizik vücudumuzu) Allah’a teslim ettik.” O kitap verilenlere ve ümmîlere: “Siz de vechinizi (fizik vücudunuzu) (Allah’a) teslim ettiniz mi?” de. Eğer teslim ettilerse, o takdirde, hidayete ermişlerdir...

5. Nefsin Allah’a Teslimi

ÂLİ İMRÂN-191

Onlar (ulûl’elbab, lüblerin, Allah’ın sır hazinelerinin sahipleri), ayaktayken, otururken, yan üstü yatarken (dalma) Allah’ı zikrederler. Ve göklerin ve yerin yaratılışı hakkında tefekkür ederler...

6. İrşada Ulaşmak

HUCURÂT-7

Ve aranızda Allah’ın Resûl’ü olduğunu biliniz. Eğer işlerin çoğunda size itaat etseydi, mutlaka sıkıntıya düşerdiniz. Fakat Allah, size îmânı sevdirdi ve onu kalplerinizde müzeyyen kıldı. Küfrü, fıskı ve isyanı size kerih gösterdi. İşte onlar, onlar irşad olanlardır.

7. İradeyi Allah’a Teslim Etmek

ÂLİ İMRÂN-110

Siz, insanlar için çıkarılmış (seçilmiş) olan, ümmetin hayırlı kişileri oldunuz. Mâruf ile emredersiniz ve münkerden nehyedersiniz. Ve siz, Allah’a îmân ediyorsunuz. Eğer kitap ehli de îmân etselerdi elbette onlar için hayırlı olurdu. Onlardan bir kısmı mü’mindir ve onların çoğu da fâsıklardır.

Kur'ân âyetiyle Allah'a ulaşmayı dilemek, Kur'ân âyetiyle mürşide tâbîyet, Kur'ân âyetiyle ruhun teslimi, fizik vücudun Allah'a teslimi, nefsin Allah'a teslimi, ihlâs, irşad ve iradenin Allah'a teslimi.

Ama sevgili kardeşlerim Hz. Peygamber (S.A.V) Efendimiz; “Peygamberler babaları bir, anneleri farklı çocuklardır.” buyuruyor. Hz. Musa'nın (A.S) dinde babası Hz. İbrâhîm (A.S), Hz. İsa'nın (A.S) da dinde babası Hz. İbrâhîm (A.S), Hz. Peygamber Efendimiz’in (S.A.V) de dinde babası Hz. İbrâhîm'dir (A.S). Peygamberler babaları bir, anneleri farklı çocuklar:

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Sahihu’l-Buhari, IV, 142, Enbiyâ, 48..

“Ben Meryem oğlu’na insanların en evlası (en yakını)yım. Zaten bütün nebîler, evladu allâtırlar. Anneleri ayrı, babaları bir evlattırlar.”

Yani kardeştirler.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Ebu Davud, İbn-i Mâce ve Ahmed b. Hanbel’dan (el-Münavi, Abdurrauf, Feyzu’l-Kadir, I-VI, Beyrut, ty. II, 47, nr. 2706

“Ben İsa b. Meryem’e dünya ve ahirette insanların en evlası (en yakını ve lâyıkı)yım; onunla benim aramda bir başka nebî olmadı. Ayrıca bütün peygamberler evlâdu allâtırlar; (yani) anneleri başka başka, dinleri babaları bir (kimseler)dirler.”

“Anneleri başka ama dinleri babaları bir kimsedirler.” Dinleri, babaları bir.

Öyleyse bugün Yahudiler bir grup, yani Resûlullah (S.A.V) Efendimiz; “Yahudiler 71 fırkaya; 70’i cehenneme bir tanesi hariç, Hristiyanlar 72 fırkaya; 71'i cehenneme bir tanesi hariç, Müslümanlar 73 fırkaya; 72'si cehenneme bir tanesi hariç.” buyuruyor.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Ebu Davud, Sünnet, 1; Tirmizî, İmân, 18; İbn Mace, Fiten, 17; İmam Hanbel, 2/332.

"Yahudiler 71 fırkaya ayrıldılar, biri hariç diğerlerin hepsi cehenneme girecek. Hristiyanlar 72 fırkaya ayrıldılar, biri hariç diğerlerin hepsi cehenneme girecek. Benim ümmetim de 73 fırkaya ayrılacak, biri hariç hepsi cehenneme girecek."

Öyleyse 3 grubun içerisinde de kurtuluşta olanlar var. İşte bu kurtuluşta olanların yaşadığı din, babamız İbrâhîm'in hanif dini; Arapça adıyla İslâm. Yani onlar kesinlikle dinde babamızın Hz. İbrâhîm olduğunu bilen, hanif dinini yaşayanlar. Şimdi Kur'ân-ı Kerim'deki 7 safha hanifliğe baktığımız zaman net olarak bunu görüyoruz. Hanif olarak Allah'a ulaşmayı dile, hanif olarak ruhunu teslim et. Hz. İbrâhîm'in hanif dini:

HZ. İBRÂHÎM’İN HANİF DİNİ

1. ÂLİ İMRÂN – 67: Hz. İbrâhîm, yahudi veya nasrani olmadı. Fakat hanif (Allah’a teslim olmuş) bir müslümandı. Ve o müşriklerden olmadı.

2. ÂLİ İMRÂN – 95: De ki: “Allahû Teâla doğruyu söyledi. Öyle ise hanif olarak Hz. İbrâhîm’in dinine tâbî olun. Ve o, müşriklerden olmadı.”

3. EN’ÂM – 79: Muhakkak ki ben, hanif olarak yüzümü, yeri ve semaları yaratan Allah’ın Zat’ına döndürdüm. Ve ben, müşriklerden değilim.

4. NİSÂ – 125: Ve hanif olarak Hz. İbrâhîm’in dinine tâbî olmuş ve vechini (fizik vücudunu) Allah’a teslim ederek muhsin olan kimseden, dinen daha ahsen kim vardır. Ve Allah, Hz. İbrâhîm’i dost edindi.

5. EN’ÂM – 161: Muhakkak ki; Rabbim, beni hanif olarak Sıratı Mustakîm’e, kıyamete kadar ayakta kalacak olan Hz. İbrâhîm’in milletinin dinine hidayet etti. Ve o, müşriklerden olmadı.

6. NAHL – 120: Muhakkak ki İbrâhîm (a.s.), Allah’a hanif (tek Allah’a inanan) olarak kanıtın olan (yönelen) bir ümmet idi. Ve o, müşriklerden olmadı.

7. NAHL – 123: Sonra da Sana “hanif (vahdet, tevhid ve teslimi esas alan) olarak İbrâhîm (a.s)’ın dinine tâbî olmayı” vahyettik. Ve o, müşriklerden olmadı.

Âli İmrân-67: Hz. İbrâhîm, yahudi veya nasrani olmadı, fakat hanif, Allah'a teslim olan bir müslümandı.

Âli İmrân-95: Hanif olarak Hz. İbrâhîm’in dinine tâbî ol.

En’âm-79: Hanif olarak yüzümü Allah'a çevirdim.

Nisâ-125: Hanif olarak fizik vücudunu Allah’a teslim et.

En’âm-161: Hanif olarak nefsini Allah’a teslim et.

Nahl-120: Hanif olarak ihlâs.

Nahl-123: Hanif olarak iradenin teslimi.

7 safha hanif olmak, görüyorsunuz ki bütün âyetlerde açıkça ifade ediliyor. Öyleyse ne görüyoruz? Hanif, muvahhit, tek Allah’a îmân eden ve teslim-i küllî ile Allah’a teslim olanların yaşadığı din. Rûm 30’da:

30/RÛM-30 Fe ekim vecheke lid dîni hanîfâ(hanîfen), fıtratallâhilletî fataran nâse aleyhâ, lâ tebdîle li halkıllâh(halkıllâhi), zâliked dînul kayyimu ve lâkinne ekseran nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).

Artık hanif olarak kendini (vechini) din için ikame et, Allah’ın hanif fıtratıyla ki; Allah, insanları onun üzerine (hanif fıtratıyla) yaratmıştır. Allah’ın yaratmasında değişme olmaz. Kayyum olan (kaim olacak, ezelden ebede kadar yaşayacak) din budur. Fakat insanların çoğu bilmez.

Allahû Tealâ insanları hanif fıtratıyla yaratıyor ve onlara hanif dinini farz kılıyor. Din hanif dini, yaratılış da hanif fıtratı.

En’âm 79: “Hanif olarak yüzümü, yeri, semaları yaratan Allah’a çevirdim.” diyor. Çünkü evvela Hz. İbrâhîm döneminde insanlar yıldızlara tapıyorlar; kaybolunca olmaz diyor, aya tapıyorlar; kaybolunca olmaz diyor, güneşe tapıyorlar en büyüğü bu; o da kaybolunca olmaz diyor.

6/ENÂM-76 Fe lemmâ cenne aleyhil leylu raâ kevkebâ(kevkeben), kâle hâzâ rabbî, fe lemmâ efele kâle lâ uhıbbul âfilîn(âfilîne).

Gece onun üzerini örtünce, (gece olunca) bir yıldız gördü. “Bu benim Rabbim.” dedi. Fakat kaybolunca, “Kaybolup gidenleri sevmem.” dedi.

6/ENÂM-77 Fe lemmâ rael kamere bâzigan kâle hâzâ rabbî, fe lemmâ efele kâle le in lem yehdinî rabbî le ekûnenne minel kavmid dâllîn(dâllîne).

Ay’ı doğarken görünce: “Benim Rabbim bu.” dedi. Fakat kaybolunca: “Eğer Rabbim beni hidayete erdirmezse, mutlaka dalâletteki kavimden olurum.” dedi.

6/ENÂM-78 Fe lemmâ raeş şemse bâzigaten kâle hâzâ rabbî, hâzâ ekber(ekberu), fe lemmâ efelet kâle yâ kavmî innî berîun mimmâ tuşrikûn(tuşrikûne).

Güneşi doğarken görünce: “Bu benim Rabbim, bu daha büyük.” dedi. Fakat kaybolup gidince: “Ey kavmim ben sizin ortak koştuğunuz şeylerden uzağım.” dedi.

O zaman noktayı 79’da koyuyor: “İnnî veccehtu vechiye lillezî fataras semâvâti vel arda hanîfen ve mâ ene minel muşrikîn” hanif olarak yüzümü, yeri, göğü yaratan Allah'ın Zat’ına döndürdüm ve ben müşriklerden değilim. Nahl 123 keza öyle, Hz. İbrâhîm (A.S)'ın vahdet, tevhid ve teslim esası. Hanif dininin 3 esası var: Vahdet, Tevhid ve Teslim. Vahdet akidesi; Allah'ın tekliği, Tevhid; tek cemaati oluşturmak ve Teslim; ruhu, vechi, nefsi, iradeyi Allah'a teslim etmek.

Peygamber Efendimizin hadîsinde: "Hanif olarak ölünüz, hanif olarak diriltiliniz." Allah'ın indinde dinin aslı haniflik ve İslâm'dır.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Buhârî, el-Edebü’l-Müfred, 108; HM2107 İbn Hanbel, I, 236; EM287.

İbn Abbâs’tan nakledilen hadîse göre;

“Yüce Allah’ın en çok sevdiği din hangisidir?” diye soruldu.

Peygamber Efendimiz (S.A.V):

“Kolay olan haniflik dinidir.” buyurdular.

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Buhârî, İmân, 29; Tirmizî, Menâkıb 32, 64; İbn Hanbel III, 442; İbn Hanbel, V, 266

“Ben, müsâmahakâr hanîf dîni (el-Hanîfiyye es-Semha) ile gönderildim.”

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Sahih Bukhari, Kitâbu'l-Cenâiz, Hadîs no: 1300.

“Hanif olarak ölünüz ve Hanif olarak diriltiliniz.”

HADÎS-İ ŞERİF

Kaynak: Tirmizî, Menâkıb, 32.

“Allah indinde dinin aslı haniflik ve İslâm’dır.”

İbn Abbâs'tan nakledilen hadîse göre; Yüce Allah'ın en çok sevdiği din hangisidir? Peygamber Efendimiz: "Kolay olan haniflik dinidir." buyurdu. Kolay olan haniflik dini. Kur'ân'da haniflik geçen 7 tane âyet söz konusu inşaallah.